Lepiej nie uczyć się na błędach, lecz na ... seminariach

włącz . Opublikowano w Targi, szkolenia, konferencje, spotkania drogowców

 

1 maca br. w Warszawskim Domu Technika NOT w Warszawie przy ul. Czackiego 3/5 ,  odbędzie się XI Seminarium  GEOTECHNIKA DLA INŻYNIERÓW „FUNDAMENTY PALOWE 2012” Uczestnicy Seminarium będą mogli zapoznać się z wiedzą na temat projektowania i wykonywania fundamentów palowych. Organizatorami Seminarium są: Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz Polskie Zrzeszenie Wykonawców Fundamentów Specjalnych.

RychlewskiPiotrO XI Seminarium - GEOTECHNIKA DLA INŻYNIERÓW  „FUNDAMENTY PALOWE 2012” rozmawiamy z jego organizatorem, Piotrem Rychlewskim, kierownikiem Pracowni Inżynierii Geotechnicznej w Instytucie Badawczym Dróg i Mostów.

Już po raz jedenasty organizowane jest seminarium, którego tematyka wiąże się ze znaczeniem geotechniki dla budownictwa. Czy bez wiedzy na ten temat mogą powstawać stabilne, bezpieczne budowle - także bezpieczne i solidne drogi?

Nie można wykluczyć, że coś takiego komuś się uda. Ale żeby móc z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, że budujemy solidnie i bezpiecznie - trzeba mieć wiedzę. Dotyczy to każdego obszaru i wszystkich rodzajów konstrukcji. Zagadnienia geotechniki i posadowień bywają często niedocenione. Aby uświadomić ich rangę powiem, że koszt fundamentów w trudnych warunkach gruntowych może sięgać kilkudziesięciu procent kosztu całej inwestycji. Warto również wiedzieć, że naprawy błędów popełnionych na tym etapie są bardzo kosztowne - droższe i trudniejsze, niż usuwanie usterek w częściach nadziemnych budowli. W naszej działalności obserwujemy duże zainteresowanie wiedzą z tego właśnie zakresu. Frekwencja na seminariach geotechnicznych potwierdza te obserwacje. Cieszymy się, że coraz powszechniejsza jest świadomość tego, jak ważny jest dobry fundament.

W dzisiejszej działalności budowlanej wkraczamy coraz częściej na tereny uznawane dotychczas za nieprzydatne dla celów budowlanych. Zagadnienia rozpoznania podłoża bywają już istotne nawet przy budowie domów jednorodzinnych.

Dla kogo przeznaczone są te seminaria?

Tematyka seminarium skierowana jest do projektantów, generalnych wykonawców, inspektorów nadzoru i inwestorów oraz pracowników administracji, związanych z procesem decyzyjnym dotyczącym specjalistycznych robót fundamentowych. W referatach są przedstawiane praktyczne przykłady dotyczące projektowania, wykonawstwa i kontroli robót. Ideę seminarium najlepiej przedstawił kiedyś szef dużej firmy deweloperskiej mówiąc: „To jest rozwiązanie dla mnie. Kwintesencja wiedzy przedstawiona w czterogodzinnej pigułce”

Czy jest standardem korzystanie z opinii geotechnika na etapie projektowania a później realizowania inwestycji budowlanych?

Na etapie projektowania należy podjąć szereg ważnych decyzji. Dylematy towarzyszące tym decyzjom dobrze ilustruje rysunek satyryczny przedstawiający budowniczych wieży w Pizie debatujących nad projektem. Jeden z nich mówi: „Rezygnując z opinii geotechnika zaoszczędzimy trochę pieniędzy i trzy tygodnie czasu”.

Dzisiaj standardem jest korzystanie z opinii geotechnika na etapie projektowania lub realizacji. Z tym, że to pierwsze rozwiązanie jest technicznie właściwsze i tańsze oraz pozwala uniknąć błędów. Praca koncepcyjna nie generuje dużych kosztów. Natomiast zmaganie się z problemem, który ujawnił się po wykonaniu obiektu jest dużo trudniejsze i kosztowniejsze. Należy pamiętać o specyfice fundamentowania i mieć na względzie fakt, że są to elementy z reguły zakryte. Łatwiej jest wzmocnić lub naprawić te konstrukcje, do których mamy dostęp. Wzmacnianie fundamentu wymaga użycia metod z reguły droższych niż pierwotnie zaprojektowane. Poza tym ratowanie sytuacji awaryjnej z natury rzeczy jest kosztowne, a niekiedy bywa mało skuteczne.

W przypadku budowli o większym znaczeniu, świadomość wagi zagadnień geotechnicznych też jest większa. Wykonywane są bogate badania podłoża, w czasie projektowania rozważa się wiele wariantów i przeprowadza szczegółowe analizy. Wybudowano już wiele wysokich wieżowców czy dużych mostów i nie słyszałem, aby któryś miał problemy z posadowieniem.

Generalnie można polecić korzystanie z wiedzy i opinii niezależnych ekspertów - nie tylko geotechnicznych. Projektant zwykle jest obarczany wieloma zadaniami. Pochłania go administrowanie projektem, uzgadnianie i koordynacja. Poproszenie o opinię kogoś z zewnątrz, kto nie jest zaangażowany w bieżące projektowanie, pozwala wyłapać wiele błędów lub niekonsekwencji w projekcie. Rozwiązanie takie z powodzeniem stosują niektórzy inwestorzy, ale trzeba podkreślić, że ... tylko niektórzy.

Jakim zagadnieniom z zakresu geotechniki były poświęcone zorganizowane dotychczas seminaria? Które tematy i dlaczego budziły największe zainteresowanie ?

Seminaria koncentrują się wokół trzech obszarów geoinżynierii, w których działamy. Są to: fundamenty palowe, wzmacnianie podłoża gruntowego i fundamentów oraz zagadnienia głębokich wykopów na potrzeby wieżowców, metra czy tras komunikacyjnych. Zaangażowanie w duże realizacje pozwala przedstawiać na seminariach ciekawe przykłady z własnej praktyki.

Największe zainteresowanie dotychczas wzbudziło poprzednie seminarium o fundamentach palowych, zorganizowane w 2009 r. Poświęcone było technologiom zastosowanym przy budowie fundamentów Stadionu Narodowego w Warszawie. Tematyka ta jest mi szczególnie bliska, ponieważ udział w budowie I etapu Stadionu Narodowego w Warszawie był moim największym doświadczeniem w dotychczasowej karierze inżyniera. Seminarium zgromadziło w dwóch edycjach ok. 460 osób. Głównymi gośćmi byli inżynierowie, chcący poszerzyć swoją wiedzę, którzy poświęcając swój czas i pieniądze tłumnie przybyli na nasze zaproszenie. Tak duża liczba uczestników zaskoczyła nawet organizatorów, a spotkanie stało się nieoczekiwanie jedną z największych imprez geotechnicznych w Polsce.

Uczestnicy spotkania zostali poproszeni o wyrażenie swojej opinii w anonimowej ankiecie. Ocenili seminarium na piątkę z minusem (ocena 4,78 w szkolnej skali ocen). Chwalili wybór tematu i praktyczne do niego podejście, zorganizowanie i utrzymaną dyscyplinę, wysoko ocenili skład zespołu autorskiego. Za najciekawsze uznali wystąpienia: Dariusza Sobali, Bolesława Kłosińskiego i Kazimierza Gwizdały.

Trochę mniej liczne było ostatnie seminarium dotyczące wzmacniania podłoża. Zgromadziło ponad 300 osób. Za najciekawszą uczestnicy uznali prezentację Krzysztofa Grzegorzewicza pt. „Bukiet czarnych kwiatów (drugi) czyli przypadki zebrane ku przestrodze, tym razem o wodzie i skutkach jej lekceważenia”. Nie na próżno mówi się, że lepiej uczyć się na cudzych błędach niż na własnych. Ja dodałbym, że najlepiej uczyć się od innych na seminariach.

Seminarium, które odbędzie się 1 marca br. w siedzibie NOT poświęcone będzie fundamentom palowym. Kiedy, w jakich warunkach powinny być takie fundamenty stosowane?

Najlepiej wtedy kiedy są potrzebne. Podstawowym wskazaniem do zastosowania pali są słabe grunty i niedostateczna ich nośność. Również kiedy mamy wątpliwości, a zależy nam na dużym bezpieczeństwie posadowienia, zalecane jest zastosowanie pali. Pale mogą być niezbędne również w przypadku wystarczającej nośności podłoża, kiedy jednak zależy nam na ograniczeniu osiadań lub zmniejszeniu ich nierównomierności. Przykładem mogą być konstrukcje ciągłe w mostach lub fundamenty płytowe dużych wieżowców czy kominów, gdzie dużą rolę zaczynają grać przechylenia. Również mosty przekraczające rzeki, powodujące rozmycie dna wymagają posadowienia w głębokich warstwach podłoża. Dawniej wykorzystywano do tego technikę kesonową. Dziś dysponujemy różnymi rodzajami palowania, które twórczo możemy dopasować do warunków gruntowych.

Który z prezentowanych tematów będzie – Pana zdaniem- szczególnie ważny z punktu widzenia nowych rozwiązań stosowanych w projektowaniu oraz wykonywaniu fundamentów palowych?

Jeśli chodzi o projektowanie to najważniejszy wydaje się referat Bolesława Kłosińskiego o zasadach i problemach projektowania pali według Eurokodu 7. Obecnie musimy się nauczyć stosować Eurokod w projektowaniu geotechnicznym. Zasady projektowania są podobne do tych, stosowanych obecnie i przejście na Eurokod i projektowanie z częściowymi współczynnikami bezpieczeństwa nie wymaga tak wielu zmian mentalnych, jak w innych krajach. Wymaga jednak rozwiązania kilku problemów, związanych z takim projektowaniem, o których będzie mowa w referacie.

W dzisiejszych czasach mamy do dyspozycji bardzo wiele technologii i powoli odchodzimy od pewnych monokultur wykonawczych. Na seminarium ciekawe są wszystkie referaty z tego zakresu. Pokazują one przykłady praktyczne i prezentują różne technologie, które ujawniają swoje zalety w konkretnych przypadkach. Zwróciłbym uwagę na dwie. Wykonywanie pali wielkich średnic wybierakiem linowym było podstawową techniką w początkach stosowania tych pali. Dzisiaj, po znacznym udoskonaleniu narzędzi i sprzętu, jest bardzo efektywną metodą wykonywania pali o bardzo dużej głębokości i średnicy. Przykładem są fundamenty mostu w Kwidzynie lub budowa stacji metra Ratusz w Warszawie. Na przeciwległym biegunie znajdują się pale żeliwne. Do ich wykonania używa się niewielkiego sprzętu i znajdują one zastosowanie do budowy fundamentów niewielkich mostków czy pawilonów.

Dziękuję bardzo za rozmowę.

Rozmawiała: Anna Rogalińska